Περί...

Loading...
Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός
Βιογραφία
Κοινοποίηση
Η επιθυμία κατευθύνεται προς 3 πράγματα: ή προς την σαρκική ηδονή, ή προς την μάταιη δόξα ή προς την απόκτηση χρημάτων.
Πρέπει να ξέρουμε, ότι ο άνθρωπος είναι διπλός, δηλαδή από σώμα και ψυχή και έχει διπλές τις αισθήσεις (όπως και τις αρετές) τους. Πέντε αισθήσεις έχει η ψυχή και πέντε το σώμα. Οι ψυχικές αισθήσεις είναι: νους, διάνοια, γνώμη, φαντασία και αίσθηση· οι σοφοί (Πατέρες), τις ονομάζουν και δυνάμεις. Οι σωματικές αισθήσεις είναι τούτες: όραση, όσφρηση, ακοή, γεύση και αφή.
Οι άδικοι μοιάζουν με την αφρισμένη θάλασσα. Με τέτοιο τρόπο θα αναταραχτούν και ανάπαυση δεν θα βρουν.
Η ψυχή είναι μια άϋλη ουσία, ασχημάτιστη, λογική, νοερά και αόρατη για τα σωματικά μάτια, η οποία προσδίδει στο σώμα ζωή. Το σώμα βρίσκεται μέσα στην ψυχή και όχι το αντίστροφο. Η ψυχή βρίσκεται στο σώμα, όπως η φωτιά βρίσκεται μέσα στο πυρακτωμένο σίδερο.
Ο φόβος διαιρείται σε 6 είδη: στον δισταγμό, στην ντροπή, στην αισχύνη, στην κατάπληξη, στην έκπληξη και στην αγωνία. Δισταγμός είναι φόβος που έχουμε για κάτι που πρόκειται να κάνουμε. Ντροπή είναι ο φόβος στην περίπτωση που αναμένουμε κάποια κατηγορία, αισχύνη είναι ο φόβος για κάποιο κακό που έχουμε πράξει, κατάπληξη είναι ο φόβος που προκαλείται από μεγάλη φανταστική εντύπωση, έκπληξη είναι ο φόβος που προκαλείται από ασυνήθιστη φανταστική εντύπωση και αγωνία είναι ο φόβος αποτυχίας που αισθανόμαστε σε κάποια ενέργειά μας.
Η φιληδονία δεν έγκειται μόνο στην τρυφή και στην απόλαυση των σωμάτων, αλλά και σε κάθε τρόπο και πράγμα που το αγαπά κανείς με πάθος και με την προαίρεση της ψυχής του.
Ακόλαστος δεν είναι μόνο όσοι πορνεύουν. Ακόλαστοι είναι και οι φιλάργυροι και οι πλεονέκτες, γιατί αγαπούν τα χρήματα με τέτοιο πάθος, όπως οι ακόλαστοι τη σάρκα.
Το τραπέζι, όπου δεν μνημονεύεται ο Θεός, δεν διαφέρει σε τίποτα από ένα παχνί ζώων.
Σωφροσύνη δεν είναι μόνο η αποχή από την πορνεία και τις σαρκικές ηδονές, αλλά να απέχει κανείς και από τις άλλες ηδονές.
Ο Θεός δεν μας άφησε σε πλήρη άγνοια, διότι η επίγνωση ότι υπάρχει Θεός, μας έχει δοθεί από τον Θεό και ενυπάρχει στον καθέναν από εμάς.
Στρεφόμαστε προς την Ανατολή όταν επρόκειτο να προσευχηθούμε διότι:

α) Έχουμε διπλή φύση: σώμα και πνεύμα. Επειδή η φύση μας είναι σύνθετος, δηλαδή ορατή και αόρατος, νοητή και αισθητή, προσφέρουμε στον Δημιουργό διπλή και την προσκύνηση: η ψυχή είναι στραμμένη νοερά προς τον Θεό και ταυτόχρονα το σώμα προσκυνεί προς Ανατολάς. Αυτός ο διπλός τρόπος, νοητός και αισθητός, της αναφοράς μας προς τον Κύριο φαίνεται και σε άλλες περιπτώσεις: ψάλλουμε με τον νου μας, αλλά ταυτόχρονα και με τα σωματικά χείλη μας• βαπτιζόμεθα και στο ύδωρ και στο Άγιο Πνεύμα, δηλαδή ενούμεθα με τον Κύριό μας με δύο τρόπους: μετέχοντες στα Ιερά Μυστήρια και στην Χάρη του Αγίου Πνεύματος

β) Ο Χριστός μας ονομάζεται ''Ανατολή'' (Ιερεμίας 23,5). Ακριβώς για τον λόγο αυτόν πρέπει να αφιερώνουμε στον Χριστό μας την ανατολή για την προσκύνηση, διότι το κάθε τι ωραίο πρέπει να το αποδίδουμε στον Θεό, από τον Οποίο προέρχεται κάθε αγαθό. Και ο Προφητάναξ Δαβίδ λέγει: «Αι Βασιλείαι της γης, άσατε τω Θεώ, ψάλατε τω Κυρίω τω επιβεβηκότι επί τον ουρανόν του ουρανού κατά ανατολάς» (Ψαλμοί 67,33-34), διότι ο Κύριος άρχισε τα έργα Του από δυσμών ηλίου και τελειώνει αυτά «κατά ανατολάς», στην πηγήν του φωτός

γ) Η Αγία Γραφή λέγει: «εφύτευσεν ο Θεός παράδεισον εν Εδέμ κατά ανατολάς, ένθα τον άνθρωπον, ον επλασεν, έθετο» (Γένεση 2,8-9) και όταν ο άνθρωπος παρέβη την εντολή, εξωρίσθη «απέναντι του παραδείσου της τρυφής» (Γένεση 3,24), δηλαδή στα δυτικά. Προσκυνούμε λοιπόν τον Θεό, αναζητώντας την αρχαία Πατρίδα μας και ατενίζοντας προς Αυτήν• Αλλά όμως και ο Κύριός μας, όταν ήταν επί του Σταυρού, έβλεπε προς τα δυτικά, και έτσι εμείς όταν προσκυνούμε Αυτόν, ατενίζουμε προς Αυτόν, δηλαδή στραμμένοι προς τα ανατολικά. Και όταν κατά την Ανάληψή Του εφέρετο επάνω προς ανατολάς, και έτσι προσεκύνησαν Αυτόν οι Απόστολοι (Λουκάς 24,52))• και με τον ίδιο τρόπο θα έλθη, όπως είδαν Αυτόν να κατευθύνεται στον Ουρανό (Πράξεις 1,11)), όπως είπε ο Ίδιος ο Κύριος: «ώσπερ η αστραπή εξέρχεται από ανατολών και φαίνεται έως δυσμών, ούτως έσται και η παρουσία του Υιού του ανθρώπου» (Ματθαίος 24,27)). Προσμένοντες λοιπόν κατά την Δευτέρα Παρουσία τον Σωτήρα μας, «επί ανατολάς προσκυνούμεν» και

δ) βάσει της αγράφου Παραδόσεως, οι Ναοί των Ορθοδόξων έχουν το Ιερό Βήμα προς Ανατολάς ούτως, ώστε τόσον ο Ιερεύς όσο και οι πιστοί προσευχόμενοι να είναι στραμμένοι Ανατολικά, εικονίζοντες τον νέο Λαό του Θεού, ο οποίος εξερχόμενος από την Αίγυπτο των παθών και το κοσμικό σκότος, πορεύεται προς την κατά Ανατολάς Γην της Επαγγελίας, την επουράνια Πατρίδα, ενώ προπορεύεται, ως οδηγός, ο νέος Μωϋσής, ο Ιερεύς-Ποιμήν δεόμενος ενώπιόν του Θυσιαστηρίου, του νοητού αυτού Θρόνου της Θείας Μεγαλωσύνης. Για τον ίδιο ακριβώς λόγο επικρατεί η καλή και ωραία και συμβολική συνήθεια να τοποθετούμε τους νεκρούς και κατά τις επικήδειες Ακολουθίες στον Ιερό Ναό, αλλά και στα μνήματα ούτως, ώστε να είναι στραμμένοι προς ανατολάς. Αλλά και οι ευλαβείς Ορθόδοξοι, τουλάχιστον έτσι έκαμαν οι παλαιότεροι, φροντίζουν, όταν κατακλίνωνται για να κοιμηθούν, να βλέπουν προς ανατολάς: αναπολούντες τον «Παράδεισον εν Εδέμ κατά ανατολάς» και προσευχόμενοι, παραδίδονται με εμπιστοσύνη στην Θεία Πρόνοια και την ανάπαυση του ύπνου.
Να σέβεσαι το Θεό με έργα σεμνά, να Τον υμνείς με λόγια και να Τον τιμάς με τη σκέψη.
Ονομάζω ειδωλολατρία την πλεονεξία, διότι αφού εγκατέλειψαν οι πλεονέκτες την υπακοή στο Θεό, γίνονται δούλοι του χρήματος.
Η πλεονεξία είναι φυσικό επακόλουθο της φιλοσαρκίας. Γι΄ αυτό θέλουν τόσα πολλά, για να έχουν λόγο να τα ξοδέψουν στις ηδονές.
Εκείνος που αγαπά την φιλοχρηματία, την φιλαργυρία και την πλεονεξία είναι ακόλαστος. Γιατί όπως ο ακόλαστος, έχει έρωτα προς τα σώματα, έτσι και αυτός έχει έρωτα προς τα χρήματα. Ή μάλλον, αυτός είναι πιο ακόλαστος, αφού δεν έχει τόση βία από τη φύση να τον σπρώχνει σ΄ αυτά.
Ρίζες όλων αυτών των παθών και πρωταίτιες είναι η φιληδονία, η φιλοδοξία και η φιλαργυρία, από τις οποίες γεννιέται κάθε κακό. Δεν αμαρτάνει ποτέ ο άνθρωπος, αν πρωτύτερα δεν υπερισχύσουν και δεν τον κατακυριεύσουν οι δυνατοί γίγαντες πού αναφέρει ο ασκητής Μάρκος, δηλαδή η λήθη, η ραθυμία και η άγνοια. Αυτές τις γεννά η ηδονή, η καλοπέραση και η αγάπη της δόξας των ανθρώπων και του περισπασμού. Πρωταίτια όλων αυτών και κακή μητέρα είναι, η φιλαυτία, δηλαδή η παράλογη αγάπη του σώματος και εμπαθής προσκόλληση σ΄ αυτό.
Η κατάργηση των οκτώ παθών ας γίνεται με τον εξής τρόπο:

- Με την εγκράτεια καταργείται η γαστριμαργία.
- Με τον θείο πόθο και την επιθυμία των μελλόντων αγαθών καταργείται η πορνεία.
- Με την συμπάθεια προς τους φτωχούς καταργείται η φιλαργυρία.
- Με την αγάπη και την καλοσύνη προς όλους καταργείται η οργή.
- Με την πνευματική χαρά καταργείται η κοσμική λύπη.
- Με την υπομονή, την καρτερία και την ευχαριστία προς τον Θεό καταργείται η ακηδία.
- Με την κρυφή εργασία των αρετών και την συνεχή προσευχή με συντριβή καρδιάς, καταργείται η κενοδοξία.
- Με το να μην κρίνει κανείς τον άλλο, ή να τον εξευτελίζει, όπως έκανε ο αλαζόνας φαρισαίος, αλλά να νομίζει τον εαυτό του τελευταίο από όλους καταργείται η υπερηφάνεια.
Ο θυμός τότε κινείται κατά φύση, όταν αγαπά όλους τους ανθρώπους και δεν έχει εναντίον κανενός λύπη ή μνησικακία.
Και τούτο οφείλουμε να ξέρουμε, ότι ο Θεός δεν τιμωρεί κανένα στο μέλλον, αλλά ο καθένας κάνει τον εαυτό του δεκτικό στη μετοχή του Θεού. Όμως η μετοχή του Θεού είναι τρυφή, ενώ η αμεθεξία Του, κόλαση.
Τέσσερα είναι τα είδη της λύπης: η κατάθλιψη, η στενοχώρια, ο φθόνος και η συμπάθεια. Η κατάθλιψη, είναι η λύπη όπου μας αφαιρεί την φωνή. Η στενοχώρια, είναι η λύπη που βαραίνει την ψυχή, φθόνος, είναι η λύπη για την ξένην ευτυχία και συμπάθεια, είναι η λύπη για την ξένην δυστυχία.
Η ψυχή έχει τρία μέρη: λογισμός, θυμός και επιθυμία. Όταν στο θυμικό μέρος υπάρχει αγάπη και φιλανθρωπία, και στην επιθυμία καθαρότητα και σωφροσύνη, τότε ο λογισμός είναι φωτισμένος· όταν όμως στο θυμικό μέρος υπάρχει μισανθρωπία και στο επιθυμητικό υπάρχει ακολασία, τότε ο λογισμός είναι σκοτισμένος.
Οκτώ είναι οι βασικοί λογισμοί της κακίας: της γαστριμαργίας, της πορνείας, της φιλαργυρίας, της οργής, της λύπης, της ακηδίας, της κενοδοξίας και της υπερηφάνειας. Το να μας παρενοχλούν ή να μη μας παρενοχλούν οι 8 αυτοί λογισμοί, αυτό δεν είναι στην εξουσία μας. Το να επιμένουμε όμως σ΄ αυτούς ή να μην επιμένουμε, να κινούμε τα πάθη ή να μην τα κινούμε, αυτό είναι στην εξουσία μας. Στους λογισμούς αυτούς διακρίνουμε τα εξής: προσβολή, συνδυασμό, πάλη, πάθος, συγκατάθεση (που πλησιάζει και μοιάζει με την πράξη), ενέργεια και αιχμαλωσία. Προσβολή είναι η απλή υπόμνηση του διαβόλου: «Κάνε τούτο η εκείνο», όπως συνέβη στον Κύριο και Θεό μας: «Πες να γίνουν οι πέτρες αυτές ψωμιά». Αυτό, όπως είπαμε, δεν είναι στην εξουσία μας. Συνδυασμός είναι η παραδοχή του λογισμού που μας υποβάλλει ο εχθρός, και μ΄ ένα τρόπο, η μελέτη του πονηρού λογισμού και ηδονική συνομιλία με την προαίρεσή μας. Πάθος είναι η έξη που δημιουργείται από το συνδυασμό του λογισμού που υποβάλλει ο εχθρός και η κατά κάποιο τρόπο συνεχής σχετική μελέτη και φαντασία. Πάλη είναι η αντίσταση στο λογισμό που γίνεται. Αιχμαλωσία είναι η βίαιη και αθέλητη απαγωγή της καρδιάς που τυραννιέται από προηγούμενο εθισμό στην αμαρτία και μακρά συνήθεια. Συγκατάθεση είναι η συναίνεση στο πάθος που περιέχει ο λογισμός. Ενέργεια είναι η ίδια η πράξη του εμπαθούς λογισμού, τον οποίο αποδεχτήκαμε. Εκείνος λοιπόν πού αντιμετωπίζει απαθώς την προσβολή, το διώχνει αμέσως με αντίρρηση και σταθερότητα τον εμπαθή λογισμό και έκοψε με μια και όλα τα επόμενα.
Δεν πρέπει να διατηρούμε τους λογισμούς που αρέσουν στο διάβολο, αλλά να τους καταστρέφουμε με το μαχαίρι του Θείου Λόγου.
Η κακία δεν είναι τίποτε άλλο, παρά μόνο αμαρτία, αποτυχία και παρακοή του δεσποτικού νόμου. Το να παραδίδει και να αχρηστεύει κάποιος το αυτεξούσιο, σημαίνει ότι νικιέται από τα άλογα πάθη και ζει δίχως λογική· αυτό είναι κακία, αυτό είναι αμαρτία.
Κανείς δεν κάνει ό,τι κάνει, θέλοντας το κακό· γιατί το κακό δεν έχει καν υπόσταση, ουσιαστικά είναι ανύπαρκτο· υπάρχει μόνο γιατί υπάρχει το αγαθό, όχι αφ' εαυτού.
Ότι γίνεται, για το αγαθό γίνεται ή για το νομιζόμενο ως αγαθό.
Ο Θεός είναι υπεράνω κάθε ιδέας και κάθε όντος και γι' αυτό είναι τελείως ασύλληπτος.
Συ, Χριστέ ο Θεός, που δικαίωσες τον τελώνη και ελέησες την Χαναναία και άνοιξες στο ληστή τις θύρες του Παραδείσου, άνοιξε τα σπλάγνα της φιλανθρωπίας Σου και δέξαι με, που προσέρχομαι και σ' αγγίζω με ευλάβεια, όπως δέχθηκες την πόρνη και την αιμορροούσα. Η μία, μόλις ακούμπησε τα δάχτυλά της στο κράσπεδο του χιτώνα Σου, γιατρεύτηκε αμέσως απ' την πολυχρόνια αρρώστιά της. Και άλλη, που έπιασε τα άχραντα πόδια Σου, πήρε την συγχώρηση των αμαρτημάτων της. Μα εγώ ο ελεεινός, που τολμώ και δέχομαι όλο Σου το πανάγιο Σώμα, ας μη κατακαώ, αλλά δέξαι με όπως και εκείνες και φώτισε τα αισθητήρια της ψυχής μου, καίγοντας και τα εγκλήματα των αμαρτιών μου, με τις πρεσβείες και τις μεσιτείες της Παναγίας Μητέρας Σου, και των αγγελικών δυνάμεων, γιατί είσαι ευλογητός στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.
Οι θεοφώτιστοι άνθρωποι λένε, πως οι πράξεις των ανθρώπων, στην ύστατη πνοή τους, δοκιμάζονται σαν σε ζυγαριά. Και αν η δεξιά πλάστιγγα είναι πιο πάνω από την αριστερή, είναι ολοφάνερο, πως ο ετοιμοθάνατος θα παραδώσει την ψυχή του στους Αγίους αγγέλους. Αν πάλι και οι δύο πλάστιγγες είναι ίσες, νικάει οπωσδήποτε η φιλανθρωπία του Θεού. Μα και αν ακόμα η ζυγαριά γέρνει λίγο προς τα αριστερά, η ευσπλαχνία του Θεού θα αναπληρώσει, όσο χρειάζεται. Να οι τρεις Θείες κρίσεις του Κυρίου: η πρώτη είναι δίκαιη· η δεύτερη είναι φιλάνθρωπη· η τρίτη είναι υπεράγαθη. Μετά απ' αυτές έρχεται η τέταρτη, όταν οι εφάμαρτες πράξεις είναι πολύ βαρύτερες. Αλίμονο τότε, αδερφοί! Και αυτή όμως η Κρίση του Θεού είναι δίκαιη και θεσπίζει δίκαια, για τους ανθρώπους που κρίνονται.
Ο διάβολος όταν θέλει να καταστρέψει έναν άνθρωπο, τυφλώνει την ψυχή του και τον νου, για να μην γνωρίζει το καλό. Εμείς όμως ας ερευνήσουμε τις Γραφές και τις παραδόσεις των Πατέρων και να τις μιμηθούμε. Και όπως βρήκαμε την Εκκλησία από την έλευση του Χριστού, έτσι να την διαφυλάξουμε και έτσι να την παραδώσουμε και να μην χωρίσουμε τους εαυτούς μας από τους Πατέρες μας, με το να διαβάζουμε άλλα και άλλα να καταλαβαίνουμε, μήπως έρθει άλλη γενεά και μας αναθεματίσει και μας γκρεμίσει, ως πιστεύοντας διαφορετικά από τους τύπους και νόμους της Εκκλησίας.
/
2

Βλέπετε 1 - 33 από τα 52 αποτελέσματα